Nastratin Hogea (desene animate;lb. turca)

...

...

Turkic world

Lumea turcica

13 Decembrie - Ziua Etniei Tătare din România

 13 Decembrie , sarbatoare a etniei tătare din România. Pentru istoria comunitatii tatare, este un moment remarcabil. Faptul capata o importanta deosebita deoarece legea, în formularea pe care o are, este unica,
tatarii reprezentand singura minoritate din tara care îsi serbeaza oficial Ziua etniei .Tătarii serbează pe 13 Decembrie, Ziua Etniei Tătare din România, după ce, in anul 2006, la iniţiativa deputatului UDTTMR Amet Aledin a fost iniţiat şi aprobat acest proiect de lege. Această propunere a fost discutată pentru prima dată la congresul UDTTMR din aprilie 2002, iar de atunci, această zi figurează şi în statutul Uniunii. Data a fost aleasă datorită faptului că, pe 13 decembrie 1917, Congresul tătarilor crimeeni (Kurultay) a proclamat Republica (Populară) Crimeea şi a aprobat Constituţia statului . Tătarii care s-au stabilit în România, în urmă cu mai bine de 800 de ani, sunt originari din Crimeea .
 Cu ocazia Zilei tatarilor din România, pe data de 13 Decembrie , filialele  UDTTMR organizeaza pe parcursul întregii zile o serie de manifestari festive cultural artistice.

Legea 453 din 6 decembrie 2006
privind consacrarea zilei de 13 decembrie ca sarbatoare a etniei tatare din Romania
Publicat in Monitorul Oficial 995 din 13 decembrie 2006 (M. Of. 995/2006)

Parlamentul Romaniei adopta prezenta lege.
   Art. 1. - Se consacra ziua de 13 decembrie ca sarbatoare a etniei tatare din Romania.
   Art. 2. - In localitatile unde traiesc etnici tatari, autoritatile administratiei publice locale sprijina organizarea manifestarilor cultural-artistice dedicate zilei de 13 decembrie.
   Art. 3. - Societatea Romana de Televiziune si Societatea Romana de Radiodifuziune pot transmite, in cadrul unor emisiuni speciale, aspecte de la aceste manifestari.
  Aceasta lege a fost adoptata de Parlamentul Romaniei, cu respectarea prevederilor art. 75 si ale art. 76 alin. (2) din Constitutia Romaniei, republicata.

Presedintele Camerei Deputatilor                    
Bogdan Olteanu Doru                                 

Presedintele Senatului
Ioan Taracila

Atilla:Scourge of God (documentar)

...

...

...

Basarab I , cuman ?

[1/5] Neagu Djuvara despre cumani - Inapoi la argument cu H.R. Patapievici





[3/5] Neagu Djuvara despre cumani - Inapoi la argument cu H.R. Patapievici


[4/5] Neagu Djuvara despre cumani - Inapoi la argument cu H.R. Patapievici


[5/5] Neagu Djuvara despre cumani - Inapoi la argument cu H.R. Patapievici

*Nota 1: Basarab I, supranumit în epoca modernă Basarab Întemeietorul, este considerat fondatorul Ţării Româneşti . A domnit între anii ~1310-1352 .
*Nota 2: Cumanii au fost un popor turcic originar din Asia , din grupul kâpceac (kιpçak).

Cifrele / Rakamlar

tatar,tatarca,tatarşa,tatarlar,tatarlık,tatarım,tatarman,tartar,tatars







Numerele de la unu la zece

in lumea turcică

Tatara dobrogeană:

1 bır; 2 ekı; 3 uş; 4 dort; 5 beş;  6 6 altı; 7 yedı; 8 sekız; 9 doqızz; 10 on

10 on; 20 igrim; 30 otiz; 40kirk; 50 elli; 60 altmiş; 70 yetmiş; 80 seksen; 90 doksan; 100 yuz;
1000 bin; 2000 eki bin; 10.000 on bin; 20.000 igrim bin; 1oo.ooo yuz bin; 1.000.000 bir miliyon

Turcic
Turca veche+	bir	iki	üch	tört	besh	altï	yeti	säkiz	toquz	on
Bulgar
Chuvash	pêr	ik	vis'	tâvat	pilêk	ult	s'ich	sakâr	tâkhâr	vun
Sud
Turca	bir	iki	üç	dört	bes,	alti	yedi	sekiz	dokuz	on
Turca crimeana	bir	eki	üs,	dürt	bís,	alti	yedi	sigiz	tohuz	on
Turkmena	bir	iki	uch	dört	besh	alti	yedi	sekiz	dokuz	on
Khalaj	bi:	äkki	ü:ch	tö:rt	be:sh	alta	ye:tti	säkkiz	toqquz	o:n
Gagauza	bir	iki	üch	dört	besh	alti	yedi	sekiz	dokuz	on
Azera	bir	iki	üç	dörd	bes,	altI	yeddi	sekkiz	doqquz	on
Qashqay	bir	ikki	üch	dört	bä'sh					on
Est
Uyghura	bir	ikki	üch	tört	bæsh	altæ	yættæ	sækkiz	toqquz	on
Uzbeka	bir	ikki	uch	to'rt	besh	olti	yetti	sakkiz	to'kkiz	o'n
Uygurii galbeni	pêr	îshke	ush	tört	pes	altI	yekhtî	saqIs	toqus	on
Salar	byr	igi	uj	diot	besh	alty	yidy	sekis	doqus	on
WYughur	byr	shigy	ush	diort	bes	ahldy	yidy	saghys	dohghys	on
Fu-yü Gïrgïs	bïr	igi	ush	durt	bish	altï	chiti	sigis	dog^us	on
Chagatay+	bir	iki	üch	tört	besh	altï	yeti	sekiz	toquz	on
Vest
Bashkira	ber	ike	øs	doert	bish	altI	ete	higedh	tughIdh	un
Karachay	bir	eki	yuch	tyort	besh	alti	jeti	segiz	toghuz	on
Karaima	bir	eki	its	dyert	bes	alti	yedi	segiz	toghuz	on
Kumyka	bir	eki	üch	dyert	besh	alti	yetti	segiz	toghuz	on
Tatara din Kazan	ber	ike	öch	dürt	bish	alti	jide	sigez	tugiz	un
Baraba	bir	iki	üts	tört	päsh	altti	yädi	säkiz	toGiz	on
Tatara din Crimeea	bir	eki	uch'	dyort	besh	alti	yedi	sekiz	dok`uz	on
Central
Kazakha	bir	yeki	ush	tort	bes	alti	zhetti	segiz	toghiz	on
Kyrghyza	bir	eki	üch	tört	besh	alty	jeti	segiz	toghuz	on
Nogai	bir	eki	üsh	dört	bes	alti	yeti	segiz	togiz	on
Karakalpak	bir	eki	üsh	tört	bes	alti	zheti	segiz	toghiz	on
Nord
Yakuta	biir	ikki	üs	tüört	bies	alta	sette	aGIs	toGus	uon
Dolgan	biir	ikki	üs	tüört	bies	alta	hette	agis	togus	uon
Khakas	pir	iki	üs	tört	pes	alti	cheti	segis	toghis	on
Altay	bir	eki	üch	tört	besh	altI	jeti	segis	togus	on
Chulym	pir'	igi	üts	tört	pesh	alti	jedi	segis	toghus	on
Shor	pir	iygi	üsh	tört	pesh	alti	chetti	segis	togus	on
Tuvan	bir	iyi	üsh	dört	besh	aldi	chedi	ses	tos	on
Karagas	birä	ihi	üis,	tört	beis,	altè	t~edè	sehes	tohos	on

Tragere cu arcul tatar

Marea Familie Altaycă

Çiborek

tatar,tatarca,tatarşa,tatarlar,tatarlık,tatarım,tatarman,tartar,tatars

Çiborek

İsmail Otar

Ataydan kalgan aşlar; etli, maylı kamuraş

Köbetemen katlama, lakşa, cantık, tataraş,

Sarıburma, kalakay, uğmaç, kavurma börek,

Tabakbörek, irimşik, ya da mingen çibörek,

Ögüzbörek, kıygaşa, en başta da çibörek

Biz, bularman öskenmiz, başka bir aş ne kerek.

Yüzyıllardan biyakka, bularman katkan süyek,

Miyimizge işlegen, kündük buman kesilgen,

Kan bularman koyurgan, hep bularman ösülgen...

Bıydaynı biz tapkanmız; Kamuraş baş aşımız.

Aşagansayın bonu, ösetura yaşımız;

Bala, çaga, kalkımız sağlam, akıllı bola,

Ne iş körse boldurmay, gene de küçlü kala.

Kayaktan kelse balam bir çibörek kokusu,

Uyaklarda yaşaydır bir Kırım korantası.

(Kırımlı) man (çibörek) ayrılmay birbirinden;

Kırımlılıktan çıka ayrılsa çibörekten.

Kaysı kız bilmiy bolsa çibörek yasamaga.

Soramaylar, almaylar anaylar caşlarına.

Keçse çibörek sözü, köz u yakka aylanır,

Kursak çalışabaşlar, avuz suyu çıbırır.

Çibörek pişirmege keldi ya endi sıra:

Aşkanada cayuvnu cay konanın astına;

Un, suv, tuzunu karıştır, ölçülü bas kamurnu,

Kulak memesi dayın bolmalı cımşaklığı.

Yumrukdayın kes yuvarla, al endi oklavanı

Yapışmasın dep unla, tögerek aç herbirin

En bir süyem bolmalı, kalınlık koy terisi,

İnce bolsa teşilir, kalın bolsa kalır çiy.

Bolsun eki kapımlık, yasalmalı kiçkene.

Alayının boyu da uymalı birbirine.

Bol soğanlı kıymanı toltur bir yarısına

Cap üstüne yarısın, yarımayday ettirip;

Çevre çetin bastır kes, çoyun kazan içinde

Kaynap turgan mayına sal bin çetten akırtın.

May kokusu da üyge cayılmasın dep aytsan,

Aruv çeksin çagarak, tıkanmazsın kokudan.

Şır şır etip şırıldap pişebaşlar kamurun.

Bir ekilep köpdürüp kaynat,biraz üyrülsün.

Şarr! etkende en sonu; mına pişti baş aşın.

Şilter, uklum, samaday çıgarılmaz çolpuman,

Parmakların canmasın, maşaman al kazandan.

Üy savutnun içine, sal tögerek konaga,

Körünmesin üyümden kim otursa aldına.

Toplaşsın korantamız endi kona başına,

Son, sıraman otursun, herkes karap yaşına.

(Pismillâ!) dep başlasa kartımız aşamaga,

Başlar alay kollar da savutka uzanmaga;

Kimse bir şiy konuşmaz, ortaga bir lap aytmaz;

Bir kol kalabalığı körünür, hiç toktamaz,

Avuzlarman savutnun arasında katalar,

Kol işler, avuz oynar, tamaklar da cutarlar,

Sorpasını şıbırtıp, eki üyür bir katla

Cıllı cıllı aşay ber, çatal, bıçak kullanma

Birin cala, biri cut, birin kolda azır tut;

Tirkelsin artlartından, hiç toktamay çayna, cut.

Cıyrık bolsan toymazsın, aç turarsın sopradan.

Tapkanda aşa balam, peşman bolma sonradan.

Kertme turşusu, katık ya cazmaman tokmakla;

Art artına aşeyber, kursak algaçı aşa.

Kasta bolsan toktama sakın tokuzlamadan;

Avursunur son rızkın, tabalmazsın kıdırsan.

Onbeş cigirmiden son açıla başlar iştahın,

Aşa balam, aşayber, yatışkanda aşavın,

Tirnekle gene aşa, oga naz etilir mi?

Okşıgaçı aşayber, oga hiç toyulur mu?

Eger bilmek istesen negadar aşaganın,

Her çibörek alganda kopar sakla kenarın,

(Aşamayman köp) desen alıp alıp sayarsın.

Katındaki kırslasa bo belegini senin,

Kaytanbaştan başlarsın kenardan koparmaga.

Köbdeşlenir kursagın, yaklaşkanda kırıkka

Tolasımak gerekir. Bundan artık aşasan

Belki bastırık kelir, belki cemlersin yarın.

Ne zarar bolaken şo, biraz fazla kaçırsan .

Zaten şehit sayıla kim ölse çibörekten

Yarlıkanır günahın, makbul bolur orazan.

Arada aytar anay:-"Nasip saldım sizlerge.

Üylenecek demektir; çıksa üzüm kızlarga;

Zeytin çıksa caşlarga işi aruv bolacak;

Ekevi kimge çıksa, o Kırımga kaytacak."

Canga can kata diyler, aruv bolsa çibörek;

Rahat yuklana diyler, kursak tolsa çibörek...

Başka aşday tuvuldur, aşaganga tam cugar,

Tez öser aşaganlar, birden canlılık tuyar.

Çibörekmen kim össe, kastalık neken bilmez;

Ülser, kanser, veremden, taşikardiden ölmez.

Aytuvlu doktur aytkan, tansiyonlu bir kartka:

- Babay, başka çare yok, çibörek kerek saga!...

Karnın avursa balam, pasulyaman, kabaktan,

Zitin maylı aşlardan, pırasa, ıspanaktan,

Saruvun küyse kadam, bamyadan, kerevizden

Karnıbahar, havuçtan, patlıcandan, büberden

Başın avursa, ya da, kelse avur bir sancı

Dakikasında keser Çibörektir ilâcı...

Bolsa eğer sofrada, azganaçık çibörek

Her bir dertke devadır başka ilâç ne kerek.

Baharda, cıllı cazda, küzde ya kattı kışta,

Erte carık, üylede, akşam vaktında aşta,

Arman başlap pitkende, üyde, toyda ya colda

Men onsuz etalmayman, çiböregim hep kolda.

İptarlarda, temçitte bol çibörek aşasan

Raat eter kursagın, makbul bolur orazan.

Er bir yerde, er vakıt aruv keter çibörek,

Protein, kalori, gıdası bol mubarek..

Çaş kelinge çibörek, çaş kiyevge çibörek;

Savlık, huzur bolsun dep kart, sabiyge çibörek.

Tez tüzelsin zavallı, ber çibörek loksaga

Sağlam bolsun müçesi, kırkı tolgan balağa.

Biraz kuyruk suvurttur, biraz da çibörek ber

Bir yaşında balanı kes sütten kızım yeter,

Başka bir aş tüşünme çibörek , bir kaç tane.

Tez össün dep torunga çibörek berse nine,

Tezden yensin düşmannı, askerlerge çibörek,

Caş kelinge çibörek, caş kiyevge çibörek.

Közü cumdurulganda, bir Kırımlı kişige,

Toktatılmadan ketsin, tez barsın dep cennetke

Zemzem suvuman bir de çibörek sorpasından.

Tamgızırsın avzına; çibörek koklatırsın.

Çekmesin dep sıkıntı Kırımlılar uçmakta

Huriler taşıyeken bol çibörek aldına...

Canga can kata diyler, aruv bolsa çibörek,

Rahat yuklana diyler, kursak tolsa çibörek.

Otar köyde, Kırımda bir çibörek aşasam

Artından da kötersem tostakanman yazmanı

Çölde atlar carışsa, caşlar küres tutsalar

Dare ursa (Dokuz)nu; çalınsa (Hoş geldiniz)

(Hanın sofra havası, tolu), (Borlu), (Aktaban)

(Ağır Hava) (Kaytarma), (Beyimi Odaman) (Çoban)

(Antetkemen) den son (Atımın başı aylansa)

Türkelleri betine, Tutsak Türklük kurtulsa

Celpiriy korsem kökte, Türk birliği bayrağın

(Yaşav endi yetti) dep kaz mezarcı toprağım;

Çibörekni aşadık, çok şükür Rabbimizge

Savluk, külkü, neşeni, kop körme Tanrım bizge

Sen bizlerge her vakit bunday aşav kısmet et

Alay halkımızga da toplu yaşav kısmet et.

Hasretlerge acı da, sagıngannı kavuştur;

Düşmanga kün kösterme, kardaşnı tez körüştür.

Bizni ayırma Rabbim, yurttan hem Çibörekten;

Kısmetimizni kesme bir vakit mübarekten...

Tapmaşalar / Ghicitori

tatar,tatarca,tatarşa,tatarlar,tatarlık,tatarım,tatarman,tartar,tatars

Pışak kada, kanı bar,
Ak demiy iş, canı bar,
Tışı yeşil işi al,
Şaştım kaldım, damı bar.
[(ǝuǝdǝd) znqɹɐʞ]

Kişke başlı,
Altun töşlü,
Cılt cılt eter,
Şölde gezer.
[(ǝlǝdɹɐs) N∀˥IƆ]

Cancaka eki avul,
Er avulda beşev ul,
Er ulun atı ayrı,
Tamır aynı, boy tuvul.
[(ǝlǝʇǝƃǝp ıs ɐuɐɯ)ɹ∀˥ʞ∀Wɹ∀Ԁ ǝpɹıq ˥Oʞ]

Tişleri bar talamaz .
Bay pıkare saylamaz .
Erkeznin başın sıypar .
Tazlaklarnın sıypamaz .
[(ǝlǝuɐʇdǝıd)ʞ∀ɹ∀┴]

Bu kapıga şaşıla,
Aş degende aşıla,
Cap degende cabıla.
Tüşüngende tabıla.
[(ɐɹnƃ)Z∩M∀]

Cer astında şipşeli tavuk.
[(lnɟoʇɹɐɔ)ԀO┴ɹ∀ʞ]

Cer astında sakallı eşki.
[(lnzɐɹd)∀S∀ɹIԀ]

Kat kat töşek.
Bilmegen eşek
[(ɐǝʇɹɐɔ)Ԁ∀┴ıʞ]

Üy töbesinde yarım kalakay
(ɐunl)⅄∀

Bır kuşak moşak ,
Cılt cılt cıltraycak ,
Kün tuvacak ,
Cok bolacak
[(ǝlǝlǝʇs)ɹ∀˥ZIp˥I⅄]

Kulakta sırga,
Dudaktır kızga
[(ɐsɐǝɹıɔ)ZƎɹIʞ]

Kat kat kata kartata ,
Cata özün torata,
Cılaycak dep karayman.
Toragannı cılata .
[(ɐdɐǝɔ)N∀פOS]

Bir örkende beş ıyar,
Aşasan erkez tuyar .
[(ɐɯlɐd)┴∀ʞO┴]

Yedi tesikli tokmak
Oni bilmegen ahmak.
[(lndɐɔ)Ş∀q]